ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ
ΤΕΧΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΕΜΜ. & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ
Διάταξη Παλαιού Οδικού Δικτύου στην Κρήτη
Μια μεγάλη αδικία, που αφορά τους χαρακτηρισμούς εκτάσεων κατά την Δασική Νομοθεσία, καλείται να αποτρέψουν τα Διοικητικά Εφετεία της Χώρας.
Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των Βοσκοτόπων στην Κρήτη
Η έννοια της Αγριάδας στην Κρητική διάλεκτο.
Στοιχεία Οριοθέτησης Τεμαχίων & ονοματολογία στην Κρητική ιάλεκτο χαρακτηριστικών στοιχείων της
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ του ΑΛΕΞΑΚΗ ΕΜΜ Τοπ. Μηχανικού στην Ημερίδα για την Ρ.Α.Ε της 3-12-2012 στο ΙΤΕ Ηρακλείου
(Δ) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα
(Γ) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
(B) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
(A) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
Η νέα Τάξη Δούλων. Η απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης, το ιδεολογικό της περιεχόμενο.
Δικαστικές Πραγματογνωμοσύνες
Μουζούρι – Οκά, Μονάδες Μετρήσεως Εκτάσεων.
Ιδιοκτησιακά Προβλήματα και Εθνικό Κτηματολόγιο
Διάταξη Παλαιού Οδικού Δικτύου στην Κρήτη
Στην εργασία που ακολουθεί επισημαίνονται πραγματικότητες που έχουμε όλοι εντοπίσει, όσον αφορά το ελλιπές Αγροτικό Οδικό δίκτυο στις πλούσιες παράκτιες περιοχές της Νήσου και την ύπαρξη πολλών Δουλειών Διαβάσεως.

Διαπιστώνει κανείς σήμερα ότι υπάρχει έλλειψη παλαιών δρόμων πρόσβασης προς τις ακτές και στην παράκτια ζώνη των ιδιοκτησιών, ότι οι υπάρχοντες Αγροτικοί δρόμοι σταματούν σε βάθος μερικών ιδιοκτησιών από την ακτή και φαίνεται ότι στο παρελθόν εξυπηρετούνταν η παράκτια ζώνη κυρίως με δουλείες διαβάσεως (περασιές, περάματα).

Η ερμηνεία αυτής της πραγματικότητας, ξεκινάει από το γεγονός ότι οι παράκτιες περιοχές δεν είχαν πολύ επισκεψιμότητα λόγω της θέσης των στα άκρα της νήσου, αλλά επίσης επειδή η παράκτια ζώνη είχε δύο βασικά μειονεκτήματα σε σχέση με την ενδοχώρα: α) λιγότερη ασφάλεια διαμονής, διαβίωσης και καλλιέργειας β) πτωχότερες περιοχές και κατά κανόνα μικρότερη παραγωγικότητα.

Ο παράγων της ασφάλειας, ήταν σημαντικός αφού η παράκτια ζώνη ήταν ευάλωτη στην πειρατεία που ήταν πάρα πολύ έντονη, και άνθισε ιδιαίτερα τον 17ο αιώνα. Αυτό έκανε τους πολίτες να χτίζουν τους οικισμούς τους στο εσωτερικό και να αποφεύγουν την περιοχή των ακτών. Οι οικισμοί που ήταν κοντά στις ακτές συναντώνται σχεδόν πάντα με ένα φρούριο όπου καταφεύγουν σε περίπτωση κινδύνου όσοι διαμένουν εκτός αυτού.

Ο παράγων της φτώχειας στις παράκτιες περιοχές είχε σχέση με τις κατά κανόνα λιγότερες βροχοπτώσεις και το λιγότερο γόνιμο έδαφος. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι γονείς έδιναν παράκτιες κληρονομιές στα άτακτα παιδιά τους σαν τιμωρία (εσένα μωρέ θα σε στείλω στο γυαλό) ή τα έδιναν στις θυγατέρες των σαν υποβαθμισμένο κλήρο. Οι γνωστές σε όλους παραπάνω συνθήκες ασφάλειας διαμόρφωσαν δια μέσου των αιώνων το οδικό δίκτυο να απλώνεται από την ενδοχώρα προς τις ακτές σε ασφαλείς διαδρομές.

Ενδιαφέρον είναι να δούμε πως πήγαινε με το παλαιό οδικό δίκτυο κάποιος από το Ηράκλειο στις γειτονικές περιοχές και πρωτεύουσες. Αξίζει όμως να αναφέρουμε ότι η αρχική επικοινωνία του Ηρακλείου με τις παράκτιες περιοχές γινόταν περίπου μέχρι το 1926 έως 1927 από θαλάσσης στα διαθέσιμα αραξοβόλια και λιμάνια. Το 1927 συνδέεται το Ηράκλειο με το Ρέθυμνο οδικά από τον Παλαιά Εθνική Οδό Ηρακλείου – Ρεθύμνης και τα χωριά συνδέονται με αυτόν όπως το χωριό Φόδελε που συνδέεται με την ΠΕΟ με δρόμο 5 χιλ. περίπου. Μέχρι τότε μπορούσε κανείς να προσεγγίσει την ακτή της Φόδελε σε θέση που υπήρχε και τελωνείο. 

Αντίστοιχα συνδέθηκαν και άλλοι οικισμοί όπως οι Σίσες, η Σκεπαστή κ.λ.π. Το Ηράκλειο συνδέθηκε επίσης το 1926 με τον Άγιο Νικόλαο με την Παλαιά Εθνική Οδό η οποία σε κάποια τμήματα χρησιμοποίησε την θέση της Παλαιάς Βασιλικής Οδού και σε άλλα όχι. Μέχρι το 1926 προσέγγιζε κανείς την περιοχή Κοκκίνι Χάνι, το αρχαίο αγκυροβόλιο στην περιοχή των Αγίων Θεοδώρων, στο Νίρου Χάνι, στο φυσικό λιμένα της Χερσονήσου, στο
Σίσι, στην Πλάκα, στην Σπιναλόγκα, στο φυσικό λιμένα Ελούντας και Αγίου Νικολάου και άλλων ενδιάμεσων θέσεων. Τμήματα του παλιού Οδικού Δικτύου. Στο διάγραμμα

ΔΙΑΤΑΞΗ ΠΑΛΑΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΔΟΧΩΡΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΚΤΗ που παραθέτουμε, φαίνεται ότι  το οδικό δίκτυο από το Ηράκλειο κατευθυνόταν προς τα Σπήλια, περνούσε Δυτικά του Σκαλανίου, Ανατολικά των Πατσιδών και δια των Οικισμών Κουνάβων και Πεζών έστριβε από τον σημερινό παλιό δρόμο προς Ανατολάς, δια των Αγιών Παρασκιών. Στο τμήμα αυτό από το Σκαλάνι αμέσως ο δρόμος έστριβε προς την ακτή και κατευθυνόταν στην Καλλιθέα (Μπαμπαλή), τον Πρασά και τον Καρτερό. Δηλαδή από την ενδοχώρα προς την ακτή. 

Αμέσως με την έξοδο από τις Αγίες Παρασκιές, ξεκινούσε ο πρώτος κλάδος προς Βορρά και περνούσε από τα Κελιά και κατέληγε στην Μυρτιά (Βαρβάροι). Από τις Αγίες Παρασκιές ακολουθούσε τον σημερινό επαρχιακό δρόμο μέσω Κοιλάδος  Κολομόδη, μέχρι το Καστέλλι Επαρχίας Πεδιάδος. Μετά τον Κολομόδη έστριβε από την διακλάδωση προς Επισκοπή προς την ακτή και διερχόταν Δυτικά από την Μονή Αγκαράθου και δια των Οικισμών Σγουροκφαλίου,  Επισκοπής, Διακλάδωση (μετέπειτα Συνοικισμού) Αγίου Ιωάννου – Ελιάς. Ο δρόμος προς την Ελιά από την ακτή, έγινε σαν αγροτικός δρόμος μετά την διάνοιξη της Βασιλικής Οδού και ξεκινούσε από το μαγαζί Καστρινάκη στον Καρτερό και σήμερα έχει καταργηθεί στο περισσότερο μέρος του.

Από τον Συνοικισμό Αγίου Ιωάννου συνέχιζε προς Κάτω Βάθεια και Ανώπολη όπου και σταματούσε. Ο σημερινός δρόμος της Ανώπολης ήταν πολύ μεταγενέστερος και ημιτελής μέχρι το ύψος του Water City έως το 1945. Από την Ανώπολη και την Κάτω Βάθεια ξεκινούσαν φυσικά αγροτικοί δρόμοι που πλησιάζοντας στην ακτή, σταματούσαν και πέραν των σημείων αυτών δημιουργούνταν δουλείες για πρόσβαση μέχρι τις παράκτιες ιδιοκτησίες.

Από την διασταύρωση προς Επισκοπή, μετά τον Κολομόδη, ο δρόμος συνέχιζε δια του Οικισμού Αποστόλων προς Καστέλι. Μετά τους Αποστόλους έστριβε Βόρεια και περνούσε από το Σμάρι – Χαρασό – Βορίτσιο (Κυρά Ελεούσα) - Σκοτεινό – Κόξαρη - Γούβες Από τον Συνοικισμό Αγίου Ιωάννου ξεκινούσε ο κλάδος Επάνω Βάθεια  – Κάτω Χωριό - Γάλυπε - Γαλύφα - Χαρασό και προς Γούβες. Έτσι οι Γούβες είχαν δύο δρόμους που κατέληγαν σε αυτές.

Από το Κάτω Χωριό ο δρόμος κατέληγε στις Γούρνες. Η περιοχή της Λαγκάδος και η Χερσόνησος συνδεόταν μέσω Καστελίου Πεδιάδος και από την Χερσόνησο το οδικό Δίκτυο κατέληγε σε Πισκοπιανό – Κουτουλουφάρι και Λιμένα Χερσονήσου, Σβούρου Μετόχι. Συμπεραίνεται επομένως ότι όλο το Δίκτυο σε όλη την Κρήτη διαρθρώθηκε με την αρχή από την Ασφαλή Ενδοχώρα προς τις Ανασφαλείς και μη παραγωγικές ακτές και για το λόγο αυτό είχαν οι ακτές μικρή επισκεψιμότητα και λιγότερη ανάγκη και προϋποθέσεις  δημιουργίας Αγροτικών Κοινοχρήστων δρόμων. Την ανάγκη της πρόσβασης στις τελευταίες  ιδιοκτησίες κάλυπταν οι διαβάσεις οι οποίες ήταν αυτονόητα ιδιαίτερα περισσότερες στην παράκτια ζώνη.


ΑΡΧΙΚΗΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑΑΡΧΕΙΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ