ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ
ΤΕΧΝΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΛΕΞΑΚΗΣ ΕΜΜ. & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ
Διάταξη Παλαιού Οδικού Δικτύου στην Κρήτη
Μια μεγάλη αδικία, που αφορά τους χαρακτηρισμούς εκτάσεων κατά την Δασική Νομοθεσία, καλείται να αποτρέψουν τα Διοικητικά Εφετεία της Χώρας.
Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των Βοσκοτόπων στην Κρήτη
Η έννοια της Αγριάδας στην Κρητική διάλεκτο.
Στοιχεία Οριοθέτησης Τεμαχίων & ονοματολογία στην Κρητική ιάλεκτο χαρακτηριστικών στοιχείων της
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ του ΑΛΕΞΑΚΗ ΕΜΜ Τοπ. Μηχανικού στην Ημερίδα για την Ρ.Α.Ε της 3-12-2012 στο ΙΤΕ Ηρακλείου
(Δ) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα
(Γ) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
(B) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
(A) Η Τουρκοκρατία σεβάστηκε τις περιουσίες των Κρητικών. – Πώς τις κλέβει το Ελληνικό Δημόσιο σήμερα.
Η νέα Τάξη Δούλων. Η απαγόρευση της εκτός σχεδίου δόμησης, το ιδεολογικό της περιεχόμενο.
Δικαστικές Πραγματογνωμοσύνες
Μουζούρι – Οκά, Μονάδες Μετρήσεως Εκτάσεων.
Ιδιοκτησιακά Προβλήματα και Εθνικό Κτηματολόγιο
Στοιχεία Οριοθέτησης Τεμαχίων & ονοματολογία στην Κρητική ιάλεκτο χαρακτηριστικών στοιχείων της
Αναφερόμαστε σε φυσικά ή τεχνητά στοιχεία οριοθέτησης γαιοτεμαχίων.

Σύνορο

Το όριο μεταξύ ομόρων γαιοτεμαχίων.

Σταλίκι – Μάρτυρες του.

Σταλίκι είναι το ορόσημο μεταξύ δύο γειτονικών αγρών ,σπάνια από πέτρινο πάσαλο ή κατάλληλη μακρόστενη πέτρα μπηγμένα στο έδαφος. Η μακρυά διάσταση της πέτρας δείχνει την κατεύθυνση που μοιράζουν τα χωράφια. Το σταλίκι δεν είναι ποτέ ως εκ τούτου στρογγυλό. Για να ξεχωρίζει το σταλίκι από πιθανές άλλες πέτρες γύρω από αυτό του τοποθετούν «μάρτυρες» δηλαδή πέτρες σε σχήμα σφήνας μπηγμένες από την πλευρά την μακρόστενη.

Υπάρχει και άλλου είδους ορόσημο η αυλακιά (αύλαξ).

«Μέρος από τσι γεωργούς σταλίκια ξεκουνούνε κι όλο το πράμμα τω φτωχώ συχνάζουνε κι αρπουνε» Από «το τραγούδι της γρίπης» βλ «Μύσων» Γ σελ 92 στ 83-84, «Εμείς εμοιράσαμε και βάλαμε ντελόγο τα σταλίκια»

 Το γλωσσικό Ιδίωμα της Ανατολικής Κρήτης- Μανώλη Πυτικάκη- 2001 , Τόμος Β΄σελ1004

Το σταλίκι λέγεται και «στραλίκι» , «Κρητικό Λεξιλόγιο» – Ιωάννου Κονδυλάκη - Δήμος Ηρακλείου1990-σελ 242 .

Σταυρός

Σταυρός σκαλιστός επί βράχου ή πλακούρας που υλοποιεί το όριο στην θέση αυτή. Συνήθως μπαίνουν σειρά σταυροί επί της γραμμής του ορίου.

Μερικές φορές δημιουργείται και σταυρός επί μεγάλης πέτρας που τοποθετείται σαν σταλίκι με σταυρό.

Αυλακιά (αύλαξ)

Είναι η αυλακιά σαν «γραμμικό ορόσημο» στο όριο μεταξύ αγρών.

«Παραυλακιστής» λέγεται στην Κρήτη αυτός που μετατοπίζει τα ορόσημα εις όφελος του και εις βάρος του γείτονα.

Οι κατά σύστημα παραυλακιστές εθεωρούντο σαν ποταποί και αναίσχυντοι κλέφτες ,τελείως ανυπόληπτοι μεταξύ των εντίμων το δε «παραυλακίζειν» βαρύ αμάρτημα.

Στην τοιχογραφία της Βυζαντινής εκκλησίας Παναγίας της «Βιγλιώτισσας» πάνω από το χωριό Βουλισμένη Λασιθίου, παριστάνεται ο «παραυλακιστής» να υφίσταται φρικτά βασανιστήρια στην κόλαση.

Το γλωσσικό Ιδίωμα της Ανατολικής Κρήτης- Μανώλη Πυτικάκη- 2001 , Τόμος Β΄ σελ 830.

Τράλικας ή Σωμάρι.

Πάνω στο όριο αφήνουν οι όμοροι καλλιεργητές μικρό πλάτος 20 έως 30 εκατοστά ο καθένας χωρίς να το οργώσουν και αυτό χορτιάζει και αποτελεί χαρακτηριστικό διαχωριστικό. Όταν σχηματίζει και παπούρι κατά μήκος του ορίου λέγεται και Σωμάρι λόγω σχήματος.

Ώμος

Διαχωριστικό κτημάτων που είναι συνήθως στο ίδιο επίπεδο. Συναντάται στην πεδινή Μεσσαρά.

Μαζεύεται χώμα από τα όμορο κτήματα και δημιουργείται ένα τραπεζοειδούς διατομής ανάχωμα με άξονα τον άξονα του ορίου που προσδιορίζει.

Είναι τεχνικό γραμμικό ορόσημο , που χρησιμοποιείται σε περίπτωση αδυναμίας άλλου (δέτη κλπ). Είναι ουσιαστικά το αντίστροφο της αυλακιάς.

(πληρ. Γιαμνιαδάκης Νικόλαος καθηγητής)

Αρμός.

Σε μεγάλη κλίμακα είναι το μεγάλο Αρμί.

Σε μικρή κλίμακα αγρών λέγεται ο σωρός χώμα που δημιουργείται από το όργωμα των υπερυψωμένος.

 Ασταχός.

Σε μικρή κλίμακα αγρών λέγεται ο σωρός χώμα που δημιουργείται από το όργωμα των υπερυψωμένος. (συν. Αρμός)

Αιμασιά

(Εγκ. Ελευθερουδάκη)

Φράκτης , φραγμός εξ ακανθών και κλάδων , ξερολιθιά.

Χρησιμοποιείται στην περιοχή του νομου Χανίων και χρησιμοποιείται στον Κρητικό Αστικό Κώδικα.

Βοτ. – Παρ’ Ομήρω φυτόν ακανθώδες , χρήσιμο προς κατασκευήν φρακτών , πιθανώς κραταιγός ή οξύκανθος ή ο μονόγονος, ίσως δε και προύνη η ακανθίζουσα.

Λεξικό Τεγόπουλος –Φυτράκης: φράκτης από πέτρες χωρίς συγκολλητική ύλη , η ξερολιθιά.

Κατά Μπαμπινιώτη:

1. φράκτης από πέτρες χωρίς συγκολλητική ύλη &

2. οποιαδήποτε μορφή περίφραξης χώρου κτιστή ή φυσικά διαμορφωμένη λ.χ. από θάμνους κλαδιά (συνώνυμα: τοίχος ,φράκτης, τείχισμα, περίβολος ,μάνδρα.

Ίσως ρίζα αιμός (με δασεία) δρυμός

Δέτης - φρύδι και ρίζα του δέτη - Δεταλάκι.

Το πρανές , πάνω από ένα μέγεθος, που χωρίζει δύο διαδοχικές πεζούλες ή ρυάκι ή άλλη φυσική διαμόρφωση. Η κλίση του δέτη εξαρτάται από την ευστάθεια του εδάφους δηλαδή από το υλικό πέτρα καθαρό χώμα κλπ και την υγρασία του.

Ανήκει κατά κανόνα στον ιδιοκτήτη της από πάνω πεζούλας.

Ο δέτης ανάντη τελειώνει στο φρύδι και κατάντη στην «ρίζα του δέτη».

Αν είναι πολύ μεγάλος σε μερικές περιοχές ανήκει κατά 2/3 στον ανάντη και 1/3 στον κατάντη ιδιοκτήτη.

Δάμακας -δαμακάκι

Το μικρό πρανές που χωρίζει δύο διαδοχικές πεζούλες ή ρυάκι ή άλλη φυσική διαμόρφωση.

Ο δάμακας δεν είναι αναγκαίο να έχει πέτρες . Είναι κυρίως φυσική διαμόρφωση.

Δεσά - Δεσάκι

Μικρά κατασκευασμένα με πέτρες τραφάκια που κατασκευάζονται τοπικά για να συγκρατούν το χώμα γύρω από ένα δένδρο ή μια μικρή πεζούλα.

Στην δεσά υπάρχει πάντα κατασκευή με πέτρα. (στην Μυτιλήνη υπάρχουν αντίστοιχα τα προστατευόμενα «σέτια»)

Τράφος.

Ξερολιθιά δύο όψεων ή μιας όψεως και καλυμμένη ανάντη από χώμα οπότε υποκαθιστά τον φυσικό δέτη.

Γύρος

Η ακραία περιμετρική ζώνη του κτήματος που αγγίζει σε τράφο ή φρύδι δέτη.

Φραχτό

Όταν πάνω στον τράφο τοποθετηθούν ασπαλάθοι ή αχινοπόδια ή οποιοδήποτε είδος ακανθώδη φυτά που εμποδίζουν το πέρασμα πάνω από τον τράφο δημιουργείται το φραχτό (φρακτό).

Το καλύτερο είναι οι μαυραγκάθες επειδή πονούν , δημιουργούν φαγούρα και κακοσυνεύουν.

Δένδρο πάνω ή κοντά στο σύνορο.

Συνήθεια να φυτεύουν επί του ορίου ή παρά το όριο δένδρα.

Ιδιαίτερα οι μετοχάρηδες Λασιθιώτες φύτευαν περιμετρικά της ιδιοκτησίας δένδρα.

Όταν κάποιος φύτευε πολύ κοντά στο όριο ένα δένδρο π.χ. στο ένα μέτρο πήγαινε και ο άλλος και φύτευε στο μέτρο ένα δικό το δένδρο για να μην τον «σπρώξει» ο πονηρός γείτονας με τον χρόνο και του «φάει» την γη του.

Παραβολή.

Η άκρια του εδάφους κοντά στην ρίζα του δέτη ή στο καμπύλη μορφής όριο.

Πάντα αναφέρεται στο κατάντη επίπεδο.

Παραβολιάζω σημαίνει ότι οργώνω με τέτοιες καμπύλες γραμμές την ρίζα του δένδρου ώστε να μην μείνει χέρσο έδαφος πέριξ αυτής.

Στοφός

Το ίχνος που δημιουργούν στο σύνορο οι διαδοχικές στροφές του αρότρου (αλετριού).

Στροφός λέγεται επίσης το μήκος μεταξύ των εκατέρωθεν «στροφών». Μικρός

είναι ο «στροφός».

Η μέση της σποράς.

Η γραμμή επί της οποίας σμίγουν οι ακραίες αυλακιές από γειτονικά οργωμένα τμήματα του ίδιου κτήματος . Δεν είναι σύνορο . Η γραμμή που σχηματίζεται οφείλεται από την διαφορετική φορά που ξεδιπλώνεται το χώμα όπως φαίνεται στα δύο πρώτα σχήματα. Για τον λόγο αυτό αλλάζουν την φορά άροσης από χρονιά σε χρονιά οι αγρότες για να μην δημιουργείται μόνιμο βαθούλωμα ή υπερύψωση μέσα στο τεμάχιο.




ΑΡΧΙΚΗΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣΙΣΤΟΡΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑΑΡΧΕΙΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ